Spilafíkn: einkenni, sjálfspróf og hvar þú færð hjálp

Spilafíkn er þegar fjárhættuspil hætta að vera afþreying og fara að stjórna lífi manns: spilað er fyrir meira en til stóð, reynt að vinna tap til baka og spilinu haldið áfram þrátt fyrir skaða á fjármálum, vinnu eða samböndum. Hún er viðurkenndur vandi sem hægt er að meðhöndla, og á Íslandi er meðferðin hjá SÁÁ gjaldfrjáls.

Ef þú þarft að tala við einhvern núna: Hjálparsími Rauða krossins svarar í síma 1717 og í netspjalli allan sólarhringinn, ókeypis og í trúnaði. Í neyð skaltu hringja í 112.

Hvar færðu hjálp á Íslandi

Meðferð SÁÁ

SÁÁ býður grunnmeðferð við spilafíkn sem er gjaldfrjáls. Hún fer fram í Von, Efstaleiti 7 í Reykjavík, á fimmtudögum klukkan 16 og stuðningshópur fylgir klukkan 17. Einstaklingsviðtöl eru í boði í Efstaleiti 7 og á Hvannavöllum 14 á Akureyri, og aðstandendur geta líka fengið ráðgjöf. Á vef SÁÁ er sjálfspróf (SOGS) sem gefur vísbendingu um hvort spilavandi sé til staðar. Fyrsta skrefið er að hringja í 530-7600 eða senda póst á [email protected].

GA samtökin

GA (Gamblers Anonymous) eru jafningjasamtök fólks sem glímir við spilafíkn, byggð á tólf spora kerfinu. Fundir eru haldnir reglulega, meðal annars á netinu í Teams, til dæmis á sunnudagskvöldum klukkan 21. Fundaskrá er á gasamtokin.is, og þar sést hvenær næsti fundur er haldinn og hvernig á að tengjast. Enginn kostnaður fylgir og ekki þarf að skrá sig.

Ábyrg spilun

Á vefnum abyrgspilun.is, sem Íslandsspil og HHÍ reka, eru upplýsingar, sjálfspróf fyrir fullorðna og unglinga og listi yfir úrræði. Vefurinn er rekinn af leyfishöfum, en upplýsingarnar eiga við um öll fjárhættuspil.

Einkenni spilafíknar

Enginn eitt einkenni sker úr um vandann, en ef nokkur af þessum eiga við þig er ástæða til að staldra við:

• Þú spilar fyrir hærri upphæðir eða lengur en þú ætlaðir.
• Þú reynir að vinna til baka það sem þú tapaðir, oft strax daginn eftir.
• Þú hefur reynt að draga úr spilinu eða hætta en ekki tekist.
• Þú leynir spilinu fyrir fjölskyldu eða vinum eða segir ósatt um upphæðir.
• Þú hefur fengið lánað, notað kreditkort eða selt eigur til að spila eða greiða spilaskuldir.
• Þú finnur fyrir eirðarleysi eða pirringi þegar þú getur ekki spilað.
• Þú spilar til að flýja áhyggjur, depurð eða leiða.
• Spilið hefur haft áhrif á vinnu, nám eða sambönd.

Af hverju verður spil að vana?

Fjárhættuspil eru hönnuð til að halda athyglinni. Vinningar koma óreglulega, sem er sú tegund umbunar sem heilinn bregst sterkast við. Nær-vinningar, þegar tvö af þremur táknum lenda rétt, kveikja sömu viðbrögð og vinningur þótt þeir séu tap. Og þegar tap safnast upp verður freistingin að „vinna það til baka“ sterkari en skynsemin segir.

Hraðinn skiptir líka máli. Í spilakassa á netinu getur snúningur tekið þrjár sekúndur, og síminn er alltaf við hendina. Þess vegna eru spilakassar og netspil sá flokkur sem oftast tengist spilavanda, og það endurspeglast í því að langflestir sem leita sér meðferðar hjá SÁÁ spila á netinu. Við útskýrum hvernig spilakassar virka, og af hverju spilavítið vinnur alltaf til lengri tíma, á síðunni um spilakassa.

Spilafíkn snýst ekki um viljastyrk eða greind. Hún getur hent hvern sem er, og hún er algengari hjá þeim sem byrja ungir, spila oft og nota spilið til að takast á við streitu eða vanlíðan.

Stutt sjálfspróf

Svaraðu þessum spurningum heiðarlega fyrir síðustu tólf mánuði. Þær koma ekki í stað greiningar, en ef þú svarar já við tveimur eða fleiri er gott að taka SOGS-prófið á vef SÁÁ eða ræða við ráðgjafa:

1. Hefur þú spilað fyrir peninga sem þú hafðir ekki efni á að tapa?
2. Hefur þú þurft að spila fyrir sífellt hærri upphæðir til að fá sömu spennu?
3. Hefur þú farið aftur annan dag til að vinna til baka tap?
4. Hefur einhver nákominn gagnrýnt spilið þitt eða haft áhyggjur af því?
5. Hefur þú fundið fyrir sektarkennd vegna spilsins eða afleiðinga þess?

Hagnýt skref til að ná stjórn

• Segðu einhverjum frá. Leyndin heldur vandanum gangandi. Samtal við SÁÁ, 1717 eða einhvern nákominn er oft stærsta skrefið.
• Lokaðu reikningum. Hjá erlendum spilavítum þarf að loka hverjum reikningi fyrir sig. Á Íslandi er engin sameiginleg sjálfsútilokunarskrá.
• Notaðu takmarkanir hjá íslenskum leyfishöfum. Hjá Getspá og Getraunum (Lottó og Lengjan) er hægt að setja innborgunarmörk, lækka daglegt hámark undir 150.000 kr. og útiloka sig í allt að þrjú ár undir „Mínar síður“.
• Talaðu við bankann. Spurðu hvort hægt sé að loka á færslur hjá fjárhættuspilasíðum. Íslandsbanki lokar samkvæmt fjölmiðlum á slíkar færslur hjá viðskiptavinum yngri en 18 ára og Landsbankinn á barnakortinu Vasapeningum.
• Settu upp síu. Síur eins og Netvari Símans geta lokað á fjárhættuspilasíður í tækjum heimilisins.
• Láttu einhvern annan halda utan um fjármálin tímabundið. Það getur keypt tíma meðan þú leitar þér aðstoðar.

Ef bakslag verður

Margir sem hætta að spila byrja aftur, einu sinni eða oftar. Bakslag þýðir ekki að meðferðin hafi mistekist eða að ekki sé hægt að ná árangri. Það sem skiptir máli er að bregðast fljótt við: segja einhverjum frá, loka aftur þeim reikningum sem voru opnaðir og hafa samband við SÁÁ eða GA. Það er oft gagnlegt að skrifa niður hvað kom bakslaginu af stað, til dæmis útborgunardagur, áfengi eða ákveðnar aðstæður, og gera áætlun um hvernig á að bregðast við næst.

Fyrir aðstandendur

Spilafíkn bitnar á fleirum en þeim sem spilar. Algeng merki eru óútskýrð fjárútlát, peningar sem hverfa, lán sem ekki er hægt að skýra og síminn sem aldrei er lagður frá sér. SÁÁ býður ráðgjöf fyrir aðstandendur, og þú getur leitað hennar þótt sá sem spilar sé ekki tilbúinn að leita sér hjálpar.

Nokkur ráð sem reynast vel: talaðu um áhyggjurnar á rólegri stundu frekar en í rifrildi, forðastu að greiða spilaskuldir fyrir viðkomandi án skilyrða, verndaðu eigin fjármál, til dæmis með því að aðskilja reikninga, og mundu að þú berð ekki ábyrgð á spilinu.

Ungt fólk og spil

Í ESPAD-rannsókninni 2024 sögðust 41% íslenskra 15 og 16 ára ungmenna hafa spilað um peninga síðustu 12 mánuði, næsthæsta hlutfallið af 37 Evrópulöndum. Í umræðum á Alþingi í september 2025 kom fram að tveir af hverjum tíu karlmönnum á aldrinum 18 til 25 ára spiluðu fjárhættuspil á netinu og að 86% þeirra sem leita meðferðar hjá SÁÁ vegna spilafíknar spiluðu á netinu. Öll peningaspil eru bönnuð yngri en 18 ára, og foreldrar geta notað síur og takmarkanir á kortum til að draga úr aðgengi.

Það getur líka hjálpað ungu fólki að vita að auglýsingar og bónusar eru hannaðir til að fá fólk til að spila meira, og að áhrifavaldar sem auglýsa veðmálasíður fá greitt fyrir það. Opið og rólegt samtal heima skilar oft meiru en bann eða refsing.

Spilafíkn á Íslandi í tölum

Samkvæmt könnunum Daníels Þórs Ólasonar, prófessors í sálfræði, sem dómsmálaráðherra vitnaði í á Alþingi 2025, glíma um 0,7% fullorðinna Íslendinga líklega við spilafíkn og um 1,6% eiga í verulegum vanda. Hlutfall þeirra sem spila á erlendum vefsíðum fór úr um 0,5% árið 2007 í um 7% árið 2023.

Fjárhagsvandi vegna spila

Ef skuldir hafa safnast upp vegna spila er mikilvægt að taka ekki ný lán til að greiða þær eða reyna að vinna þær til baka. Umboðsmaður skuldara býður gjaldfrjálsa ráðgjöf um fjármál og skuldir, og bankinn þinn getur rætt greiðsluaðlögun. Ef spilað hefur verið á kreditkort er hægt að biðja bankann um að lækka heimildina eða loka kortinu.

Spilað á netinu

Ef þú spilar á erlendum síðum gilda engin íslensk úrræði þar, svo þú þarft að nota verkfæri hvers spilavítis og loka reikningnum sjálf(ur). Við fjöllum um hagnýt verkfæri á síðunni um ábyrga spilun, um lagastöðuna í greininni er löglegt að spila á netinu? og almennt í leiðarvísinum um spilavíti á netinu. Á forsíðunni er yfirlit yfir efni síðunnar, og á síðunni hafa samband getur þú haft samband við ritstjórnina.

Hvernig við unnum þessa síðu

Símanúmer, netföng og þjónusta voru staðfest á vef hvers úrræðis 8. október 2026: saa.is, raudikrossinn.is, gasamtokin.is, heilsuvera.is og abyrgspilun.is. Upplýsingar um takmarkanir hjá Getspá og Getraunum eru af vef þeirra um ábyrga spilun. Tölur um algengi koma úr ræðum á Alþingi 25. september 2025 og ESPAD-niðurstöðurnar úr frétt Vísis 3. nóvember 2025. Síðan kemur ekki í stað faglegrar ráðgjafar.

Tengdar leiðbeiningar

• Matsaðferðin okkar
• Bestu spilavítin fyrir Íslendinga
• hvernig bónusar virka
• hvernig ný spilavíti eru metin

Algengar spurningar

Hvar fæ ég hjálp vegna spilafíknar á Íslandi?

Hjá SÁÁ í síma 530-7600 eða [email protected], Hjálparsíma Rauða krossins 1717 (allan sólarhringinn) og GA samtökunum í síma 698-3888. Í neyð hringir þú í 112.

Kostar meðferð við spilafíkn?

Grunnmeðferð SÁÁ við spilafíkn er gjaldfrjáls. Fundir GA samtakanna og Hjálparsími Rauða krossins eru líka ókeypis.

Hvernig veit ég hvort ég er með spilavanda?

Algeng merki eru að spila fyrir meira en til stóð, reyna að vinna tap til baka, leyna spilinu og fá lánað til að spila. SÁÁ býður SOGS-sjálfspróf á vef sínum.

Get ég útilokað mig frá spilum á Íslandi?

Hjá Getspá og Getraunum er hægt að útiloka sig í allt að þrjú ár. Engin sameiginleg sjálfsútilokunarskrá er til, svo hjá erlendum síðum þarf að loka hverjum reikningi fyrir sig.

Hvað get ég gert sem aðstandandi?

SÁÁ býður ráðgjöf fyrir aðstandendur. Talaðu um áhyggjurnar á rólegri stundu, forðastu að greiða spilaskuldir án skilyrða og verndaðu eigin fjármál.

Er hægt að loka á spilasíður í bankanum?

Engin almenn lokun er til, en það borgar sig að spyrja bankann. Íslandsbanki lokar samkvæmt fjölmiðlum á veðmálasíður hjá viðskiptavinum yngri en 18 ára og Landsbankinn á spilavíti á barnakortinu Vasapeningum.

Get ég fengið hjálp nafnlaust?

Já. Hjálparsími Rauða krossins 1717 heitir trúnaði og nafnleynd, þótt ekki sé lengur tekið við símtölum úr leyninúmerum. Netspjallið er líka opið allan sólarhringinn. Á fundum GA samtakanna þarf hvorki að skrá sig né gefa upp fullt nafn.

Er hjálp í boði utan höfuðborgarsvæðisins?

Já. SÁÁ býður einstaklingsviðtöl á Hvannavöllum 14 á Akureyri, GA heldur fundi á netinu sem allir landsmenn geta sótt, og 1717 og Heilsuvera svara hvaðan sem er á landinu.